गाभरभ्याली होमस्टेमा मौलिक खाना मेला आईतबार देखी शुरु

पिपलबाेट संवाददाता


लुम्बिनी प्रदेशका पर्यटन, सहरी तथा ग्रामिण विकास मन्त्री डिल्लीबहादुर चौधरीले गाभरभ्याली होमस्टेमा आयोजना गरिएको ‘मौलिक खाना मेला’ को शनिवार उद्घाटन गरेका छन् । मन्त्री चौधरीले मेला स्थलमा राखिएको १०७ बर्ष पूरानो कोलमा तेल पेलेर मेलाको उद्घाटन गरेका हुन् ।
कोलमा तेल पेलेर ‘मौलिक खाना मेला’ को उद्घाटन गर्दै मन्त्री चौधरीले प्रदेश सरकारले रैथाने खानाको प्रवद्र्धन गर्न विशेष नीति अवलम्बन गरेको बताए । उनले स्थानीय स्तरमा पाइने रैथाने खानाको प्रचार प्रसार गर्नसके विदेशी मुद्रा आर्जन गर्न सकिने धारणा राखे । लुम्बिनी प्रदेशका होमस्टेले मौलिक संस्कृतिसँगै रैथाने खानाको प्रवद्र्धन गरेको उनको भनाई थियो । ‘विदेशीहरु हाईजेनिक खानाभन्दा स्थानीयस्तरमा पाइने रैथाने खाना रुचाउँछन्, तर हामी कहाँ पाइने खानाको बारेमा उनीहरु जानकार छैनन्,’ उनले भने ।

उनले स्थानीयस्तरमा पाइने रैथाने खाना स्वास्थ्यका लागि समेत लाभबद्र्धक भएको उनले बताए । ‘होमस्टेले खुवाउने खाना अर्गानिक छ नै ताजा पनि हुन्छ । रैथाने खाना भएकोले स्वास्थ्यबद्र्धक पनि हुन्छ,’ मन्त्री चौधरीले भने ।
उनले होमस्टेले देशको अर्थतन्त्र सुधार गर्न सघाएको धारणा राख्दै बेरोजगारलाई रोजगार दिएको बताए । ‘होमस्टेले कामका लागि विदेश जाने यूवा शक्तिलाई स्वदेशमै रोजगार दिएर पयालन हुने क्रमलाई रोकेको छ,’ उनले भने, ‘रैथाने खानाको प्रवद्र्धन र बजारिकरण गर्न लुम्बिनी प्रदेश सरकारले कानून ल्याउने तयारीमा छ ।’
मौलिक खाना मेलामा के–के हेर्न र खान पाइन्छ ?
मौलिक खाना मेलामा लोप भएका परम्परागत सीप र प्रविधिको जानकारी गराउन कोलमा तेल पेल्ने, ढिकी कुटेर चामल निकाल्ने, जाँतो पिस्ने अनुभव लिन सकिने ब्यवस्था मिलाइएको छ । त्यसैगरि, बयल गाडा चढेर आनन्द लिन र विभिन्न जातजातीको सकिने जानकारी दिए । ‘थारु समुदायले आफ्ना देवतालाई चढाउनका लागि तयार पार्ने रक्सी बनाउने प्रविधी हेर्ने, रैथाने कृषिको अवलोकन गर्ने ब्यवस्था मिलाइएको छ,’ अध्यक्ष चौधरीले भने, ‘थारु समुदायको मौलिक गहना किन्ने र अवलोकन गर्न सकिने ब्यवस्था पनि छ ।’

त्यसैगरि, थारु समुदायको भान्सा, देवता राख्ने कोठा, थारु समुदायले घरको भित्तामा कोर्ने चित्रको पनि मेलामा अवलोकन गर्न पाइने उनले बताए । मेलामा मौलिक (रैथाने) खानामात्र अवलोकन गर्ने र खाने ब्यवस्था गरिएको छ ।
खाना मेलामा थारु समुदायमा प्रचलित घोङ्घीको तरकारी, गंगटा, मुसा, सिध्रा माछाको चटनी, आलुको अचार, कचालु, ढिक्री, अनदी चामलको रोटी लगायत मौलिक खानाका परिकार प्रदर्शनीमा राखिएको छ । त्यसैगरि, हिमाली भेग अन्तरगत मुगेली समुदायमा लोकप्रिय मानिने कोदोको रोटी, फाफरको ढिडो, सिस्नोको साग लगायतका परिकार खाने ब्यवस्था मिलाइएको चौधरीले बताए ।
उनले मगर जातिको खानाका परिकार र मधेसी समुदायको मौलिक खानाका परिकार पनि मेलामा राखिने जानकारी दिए । ‘मौलिक तर लोपोन्मुख खानालाई मेलामा प्राथमिकता दिइएको छ,’ उनले भने ।

१२ चैत्र २०७८ मा प्रकाशित
Nabintech